با چهار اسم تقسيم نمود : 1 . اصفيا 2 . اوليا 3 . شرطة الخميس 4 . اصحاب » . « 1 » در نقد اين نظريه نكاتى را يادآور مىشويم : 1 - پيش از ابن نديم « 2 » ابو عبد اللّه برقى در كتاب رجال خود از طبقات يا اصناف چهارگانه پيروان امير المؤمنين با عناوين يادشده ياد كرده ، و از سلمان فارسى ، مقداد بن اسود ، ابو ذر غفارى و عده‌اى ديگر به عنوان اصفيا نام برده است . « 3 » با توجّه به اين‌كه سلمان و ابو ذر قبل از واقعه‌ى جمل وفات كرده‌اند ، بايد گفت اصطلاح شيعه نسبت به ياران و پيروان على عليه السّلام پيش از آن شناخته شده بوده است . 2 - كلام ابن نديم با دلايل و شواهد نظريه‌ى نخست ناسازگار است . و با توجه به اعتبار آن دلايل و شواهد ، نمىتوان سخن وى را پذيرفت و احتمال دارد در نقل كلام وى تحريف يا تغييرى رخ داده باشد . 3 - آن‌چه در توجيه اين نظريه مىتوان گفت اين است كه اگرچه مذهب شيعه از قبل وجود داشته است ، ولى در عصر زمامدارى امام على عليه السّلام به دليل فراهم بودن زمينه‌هاى مناسب اجتماعى و سياسى ظهور بيشترى يافت ، و واقعه‌ى جنگ جمل در ظهور و بروز آن نقش ويژه داشت . ب ) واقعه‌ى صفين : قول ديگر در چگونگى پيدايش شيعه در عصر زمامدارى امام على عليه السّلام اين است كه پس از واقعه‌ى صفين و ماجراى حكميت پيروان

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 249 . ( 2 ) . ابن نديم در سال 378 وفات كرده است . و برقى در سال 274 يا 280 . ( 3 ) . رجال برقى ، ص 3 .